In diverse organisaties zie ik het regelmatig mis gaan en dat de communicatie niet zo verloopt als het eigenlijk zou moeten. We focussen ons op de inhoud en de procedures, omdat deze tastbaar en logisch te bevatten zijn. Daarnaast vermijden we snel het sociale risico. Hier ligt een evolutionaire en maatschappelijke ‘veiligheidszone’ van de mens aan ten grondslag.
Waar de inhoud en de procedures in de bovenstroom van de communicatie zitten, vinden we in de onderstroom het proces, de relatie (of interactie) en het gevoel met onderliggende behoefte terug. Een onvervulde behoefte veroorzaakt een onprettig/onaangenaam gevoel. We willen dit per definitie vermijden of we reageren ons af op de ander. Dit verstoort de relatie en de interactie en het zal zich uiteindelijk uiten in destructief gedrag tijdens het proces.
Het proces in de communicatie gaat over de dynamiek, de energie en het ongeschreven gedrag van de groep tijdens de samenwerking. Het is de directe vertaling van wat er nóg dieper onder water leeft. De kernvraag van deze laag is: “Hoe bewegen we ons als groep door de inhoud en de procedures heen?”
Als we een laag dieper zakken, kijken we niet meer naar de hele groep, maar naar de onzichtbare lijntjes en de geschiedenis/interactie tussen personen. Dit niveau bepaalt de ‘bril’ waarmee we naar de ander kijken. De kernvraag van deze laag is: “Wie ben jij ten opzichte van mij en vertrouwen wij elkaar?”
Op de allerlaagste laag vinden we de individuele menselijke binnenwereld. Dit niveau is puur psychologisch en raakt aan onze biologische blauwdruk als groepsdier. De kernvraag van deze laag is: “Ben ik hier veilig, word ik gezien en doe ik ertoe?”
Waarom de onderstroom altijd wint
Als iemand op de bodem van de ijsberg de behoefte aan erkenning mist, raakt dat zijn gevoel (frustratie). Het beschadigt de relatie met de leidinggevende (“Jij luistert nooit”). Dit vertaalt zich in het proces naar subversief gedrag (dwarsliggen tijdens de vergadering).
De leidinggevende, die alleen naar de bovenstroom kijkt, probeert dit op te lossen door de procedure(s) aan te scherpen (“Vanaf nu krijgt iedereen maximaal 2 minuten spreektijd”). Je voelt direct aan: dit lost de werkelijke honger naar erkenning onder water natuurlijk nooit op.
Wil jij ook (weer) leren werken aan de communicatie in jouw team? Neem gerust contact met mij op. Dan sparren we over hoe jij met jouw team de communicatie kunt verbeteren. Lees meer over teamontwikkeling of abonneer je op mijn inspiratiemail, dan ontvang je tips voor een eerste stap in werkgeluk.